Moezel-fietsroute - door wijngaarden en historische stadjes in Duitsland

Image

Moezel-fietsroute behoort tot Duitslands populairste fietsroutes

De Moezel-fietsroute, in Duitsland bekend als de Mosel-Radweg, volgt het Duitse deel van de rivier van Perl naar Koblenz, waar de Moezel in de Rijn uitmondt. Het is een van de bekendste rivierfietsroutes van Europa en een van de populairste bestemmingen voor fietsvakanties in Duitsland. Dat blijkt ook uit de jaarlijkse ADFC-Radreiseanalyse, waarin de route regelmatig tot de tien populairste langeafstandsfietsroutes van Duitsland behoort. De route maakt ook deel uit van Germany's Top River Routes, waartoe onder andere de Elberadweg en de RuhrtalRadweg behoren. Het Duitse traject sluit aan op de Franse fietsroute langs de Moezel, die tegenwoordig deel uitmaakt van de langeafstandsroute La Voie Bleue.

Image

Vier sterren voor kwaliteit van ADFC

In maart 2024 kreeg de Moezel-fietsroute vier sterren binnen het kwaliteitskeurmerk van de Duitse fietsersbond ADFC. Dit is een van de belangrijkste onderscheidingen voor langeafstandsfietsroutes in Europa, gebaseerd op een gedetailleerde beoordeling van de infrastructuur en de fietsomstandigheden. De criteria omvatten de kwaliteit van het wegdek, de breedte van fietspaden, veiligheid, bewegwijzering, bereikbaarheid met het openbaar vervoer en toeristische voorzieningen. Langs de Moezel werden vooral het fietscomfort, de duidelijke routegeleiding, de goede trein- en busverbindingen en het ruime aanbod aan voorzieningen voor fietsers hoog beoordeeld. Vier sterren bevestigen de bestaande kwaliteit van de route en brengen de verplichting mee om die te behouden. De certificering omvat namelijk ook regelmatige controles van de toestand van de route en het verhelpen van vastgestelde problemen.

Image

Moezel-fietsroute - kerngegevens en onze beoordelingen

Image

Van de Franse grens naar de Moezelmonding

Het Duitse deel van de Moezel-fietsroute is 248 kilometer lang en begint in Perl, vlak bij het drielandenpunt van Duitsland, Frankrijk en Luxemburg. De route loopt eerst door de deelstaat Saarland en daarna door Rijnland-Palts, waarbij je drie karakteristieke delen van het dal doorkruist: de Obermosel, Mittelmosel en Untermosel. Onderweg kom je door Trier, een van de oudste steden van Duitsland, en vervolgens door talrijke wijnstadjes, waaronder Bernkastel-Kues, Traben-Trarbach, Zell en Cochem. Hier stroomt de rivier tussen de Eifel en de Hunsrück en vormt ze de brede bochten die het verloop van de route bepalen. De laatste kilometers voeren naar Koblenz, waar de Moezel bij het bekende Deutsches Eck in de Rijn uitmondt. De officiële route is verdeeld in tien korte etappes, maar het hele Duitse traject is goed in vier of vijf dagen te fietsen.

Image

Wijngaarden en wijncultuur langs de Moezel

Wijngaarden zijn het meest kenmerkende element van het landschap in het Moezeldal en bedekken vaak bijna hele hellingen boven de rivier. De streek behoort tot de oudste wijngebieden van Duitsland, met tradities die teruggaan tot de Romeinse tijd. Ze staat vooral bekend om riesling, die profiteert van de steile, zonnige hellingen en leisteenbodems. Bij Bremm ligt de Calmont, die tot de steilste wijnbouwgebieden van Europa wordt gerekend. Wijn is aanwezig in het landschap en in het dagelijks leven van de plaatsen langs de route. Kleine wijngoederen, familiebedrijven, gelegenheden waar lokale wijn wordt geschonken en traditionele wijnfeesten maken een tocht langs de Moezel-fietsroute ook tot een kennismaking met de interessante cultuur van de streek.

Image

Comfortabele fietspaden langs de Moezel

Een van de grootste pluspunten van de Moezel-fietsroute is de fietsinfrastructuur, waardoor je de rivier zonder veel inspanning en gescheiden van het autoverkeer kunt volgen. Gladde asfaltfietspaden overheersen en lopen vaak direct langs de Moezel, tussen de rivier en de wijngaarden of door kleine plaatsen. De route is vrijwel vlak. Grotere beklimmingen kom je vooral tegen wanneer je de hoofdroute verlaat. Het vlakke verloop, het goede wegdek en de brede fietspaden maken de route geschikt voor veel verschillende fietsers - van gezinnen met kinderen en ouderen tot minder ervaren vakantiefietsers en mensen op tandems of driewielers. Op veel trajecten kun je aan beide kanten van de rivier fietsen en via bruggen en lokale veerponten oversteken, hoewel de officiële route steeds één oever volgt. Pas tegen het einde van de tocht verschijnen wat langere stukken langs verkeerswegen.

Image

Overnachten en voorzieningen voor een fietsvakantie

Dankzij de populariteit van de Moezel-fietsroute is er in elke grotere plaats langs de rivier een ruime keuze aan overnachtingsmogelijkheden. Naast traditionele hotels en pensions kun je terecht bij wijngoederen van families, kleine bed & breakfasts en campings direct aan de Moezel. Accommodaties met het Duitse Bett+Bike-keurmerk vormen een belangrijk deel van dit aanbod. In de regio Mosel-Saar zijn ongeveer 130 gecertificeerde adressen, met veilige fietsenstallingen, basisgereedschap en de mogelijkheid om slechts één nacht te blijven. Bedrijven die complete fietsreizen aanbieden, inclusief overnachtingen en bagagevervoer, maken het nog eenvoudiger. Zo kun je van de route genieten zonder de hele reis zelf te hoeven plannen.

Image

Zo organiseerden we ons verblijf in Trier

Onze aanpak voor een tocht over de Moezel-fietsroute bleek praktisch en erg gemakkelijk. We reden met de auto naar Trier en lieten die tijdens ons hele verblijf in de Moezelstreek op een gratis P+R-terrein staan. Voor de eerste drie nachten boekten we hetzelfde hotel in Trier, zodat we niet elke dag onze tassen hoefden in te pakken en van accommodatie hoefden te wisselen. Op de eerste dag namen we de fietsen mee in de trein naar Perl, waar we aan de Moezel-fietsroute begonnen en terugfietsten naar ons hotel in Trier. De hele tweede dag besteedden we aan de stad en haar vele monumenten, vooral die uit de Romeinse tijd. Pas op de derde dag verlieten we Trier om de Moezel verder richting Koblenz te volgen. Nadat we het einde van de route in Koblenz hadden bereikt, keerden we met de trein terug naar Trier om onze auto op te halen.

Image

Fietsbegeleiders in treinen langs de Moezel

Terwijl we op het station van Trier op de trein naar Perl wachtten, trok het hesje van een man op het perron mijn aandacht. Er stond "Radlotse" op, oftewel "fietsbegeleider". We ontdekten dat speciale medewerkers reizigers met fietsen helpen in de regionale treinen RB 81 tussen Koblenz en Trier en RB 82 tussen Trier en Perl. Ze helpen bij het in- en uitstappen, wijzen fietsers naar de juiste delen van de trein en helpen om de fietsen veilig neer te zetten. Deze service is tijdens het fietsseizoen beschikbaar in het weekend en op feestdagen, en tijdens de zomervakantie in Rijnland-Palts ook op werkdagen. De begeleiders zijn vooral nuttig wanneer er tegelijk een tiental of meer fietsers met fietstassen op het perron staat te wachten.

Image

Schengen - een kort bezoek aan Luxemburg

We begonnen onze tocht over de Moezel-fietsroute met een kort uitstapje naar Luxemburg - naar Schengen, een klein dorp aan de overkant van de rivier, vlak bij de grenzen met Duitsland en Frankrijk. Bijna iedere Europeaan kent de naam, want hier werd op 14 juni 1985 een akkoord ondertekend dat het begin vormde van de afschaffing van grenscontroles tussen Europese landen. Aan het oorspronkelijke akkoord namen vijf landen deel: België, Frankrijk, Nederland, Luxemburg en de Bondsrepubliek Duitsland. Voor ons, als regelmatige reizigers door Europa, heeft Schengen een bijzondere betekenis. Vrij de grens kunnen oversteken is namelijk een van de grootste voordelen bij het organiseren van fietstochten. Tegenwoordig voelt het heel vanzelfsprekend om zonder te stoppen van het ene land naar het andere te fietsen, hoewel reizen door Europa enkele decennia geleden nog heel anders was.

Image

In Schengen is het de moeite waard om te stoppen bij het paviljoen van het Europees Museum aan de rivier. Het is gewijd aan de geschiedenis van het akkoord en de ontwikkeling van het Schengengebied. In juni 2025 opende hier een nieuwe interactieve tentoonstelling ter gelegenheid van het veertigjarig bestaan van het akkoord. Ook het historische schip MS Princesse Marie-Astrid, waarop het document in 1985 werd ondertekend, keerde terug naar het dorp. Na de plechtigheid voer het schip jarenlang op de Donau, voordat het werd teruggekocht en naar Luxemburg werd teruggebracht. Na een grondige restauratie draagt het nu de naam Prinzessin Marie-Astrid Europa en maakt het deel uit van het museum. Bezoekers kunnen er de ruimte bekijken waarin het akkoord werd ondertekend.

Image

Een rustig begin tussen Perl en Trier

Onze eerste dag op de Moezel-fietsroute was enigszins verrassend. We hadden veel vakantiefietsers verwacht, maar tussen Perl en Trier kwamen we er betrekkelijk weinig tegen. We hadden ook gerekend op regelmatig een café, restaurant of andere plek voor een korte pauze, maar direct langs de route waren er opvallend weinig. Pas in de volgende dagen begrepen we dat het fietstoerisme langs de Moezel zich vooral concentreert op het traject vanaf Trier. Hier beginnen veel fietsers hun tocht richting Koblenz, ook degenen die met een fietsreisorganisatie op pad gaan. Onze eerste etappe voelde daardoor heel anders dan verwacht en was veel rustiger dan de rest van de tocht.

Image

Dat patroon, mede bepaald door reisorganisaties, betekent niet dat beginnen in Perl niet de moeite waard is. Dat is het zeker, omdat je zo een vollediger beeld van de rivier krijgt en de fietstocht langs de Moezel beter in zijn geheel kunt begrijpen. Hier is het dal nog vrij breed en het landschap opener dan in het middendeel, waar de rivier uitgesproken, diepe bochten tussen steile hellingen begint te vormen. Er zijn al wijngaarden, maar die bepalen het landschap nog niet zo sterk als in de volgende dagen. Je ziet ook het dagelijks leven in kleine plaatsen die minder gericht zijn op grote aantallen fietstoeristen. Door deze inleiding vallen de latere veranderingen in landschap, bebouwing en bezoekersaantallen meer op. Zo krijgt de reis een natuurlijk verloop dat je zou missen als je in Trier begon.

Image

Bijzondere fietswegwijzers bij het drielandenpunt

In Perl zagen we fietswegwijzers die er anders uitzagen dan we uit andere delen van Duitsland kenden. In plaats van de vertrouwde witte borden met groene letters, of rode zoals we onlangs langs de RuhrtalRadweg hadden gezien, stonden hier wat verouderde groene borden met witte letters. Ze leken op de borden die in het naburige Luxemburg worden gebruikt. Het is een bijzonder kenmerk van dit grensgebied tussen drie landen, waar verschillende regionale en internationale fietsroutes samenkomen. Aan één paal hingen wegwijzers naar Duitse, Franse en Luxemburgse plaatsen, samen met de symbolen van verschillende routes, waaronder de Saarland-Radweg en de Véloroute SaarLorLux. In de volgende kilometers keerden we terug naar het vertrouwde Duitse systeem van fietsbewegwijzering.

Image

Twee Moezeloevers en twee verschillende landen

Al in de eerste kilometers ontdekten we het bijzondere karakter van de Moezel-fietsroute. Hoewel de officiële route meestal één van de twee oevers volgt, liggen er op veel trajecten fietspaden aan beide kanten. Ook de plaatsen liggen verspreid over beide oevers, terwijl de landsgrens de eerste etappe extra interessant maakt. Tijdens een groot deel van de tocht van Perl naar Trier fietsen we door Duitsland op de rechteroever van de Moezel, met Luxemburg aan de overkant op de linkeroever. Een van de eerste plaatsen onderweg is Remich, een populaire Luxemburgse vakantiebestemming die we vanaf de Duitse oever bekeken.

Image

Wormeldange en de Luxemburgse rieslingwijngaarden

Een van de opvallendste uitzichten op onze eerste dag was Wormeldange, een kleine plaats aan de Luxemburgse oever van de Moezel. Het is een van de belangrijkste wijncentra van Luxemburg, vooral bekend om riesling, die profiteert van de zonnige hellingen direct boven de plaats. Wormeldange wordt soms de hoofdstad van de Luxemburgse riesling genoemd en de wijngaarden behoren tot de bekendste van het land. Boven de plaats ligt de bekende heuvel Koeppchen met een kleine kapel, die vanaf de Duitse oever duidelijk zichtbaar is. In Wormeldange zijn ook lokale wijnhuizen te vinden. De jaarlijkse wijnfeesten laten zien hoe belangrijk de wijnbouw voor de inwoners van de streek is.

Image

Nittel onder een lichte kalksteenwand

De volgende plaats die onze aandacht trok, was Nittel, een klein wijndorp aan de Duitse kant van de Moezel. Boven de bebouwing rijst een indrukwekkende wand van lichte kalksteen op, de Nitteler Fels. Die onderscheidt dit deel van het dal van de omliggende heuvels vol wijngaarden. Het is ook een goed voorbeeld van de afwisselende landschappen die we langs de Moezel-fietsroute zullen zien. De rotsen bestaan uit oude zeeafzettingen van miljoenen jaren geleden en behoren tot de opvallendste geologische formaties langs het Duitse bovendeel van de Moezel. In de nabijgelegen wijngaarden wordt onder andere Elbling verbouwd, een druivenras dat sterk verbonden is met de Obermosel. Langs de rotshellingen lopen ook wandelpaden met uitzicht over het dal.

Image

Oberbillig - pauzeren met uitzicht op Luxemburg

We namen een langere pauze in Oberbillig, een klein Duits dorp tegenover het Luxemburgse Wasserbillig, vlak bij de monding van de Sauer in de Moezel. We vonden een restaurant met een terras direct aan het water, waar de tafels in de aangename schaduw van brede bomen stonden. Die schaduw was zeer welkom, want tijdens ons bezoek eind juli was het uitzonderlijk warm. De temperatuur langs de Moezel liep die dag op tot 39 graden Celsius. Vanaf onze tafel zagen we de kleurrijke gebouwen en kerktorens van Wasserbillig, met daarachter de wijngaarden op de Luxemburgse heuvels. Een kleine veerpont verbindt de twee dorpen en neemt naast voetgangers en auto's ook fietsen mee.

Image

Fietspaden langs de rivier bij Trier

In de volgende kilometers merkten we steeds duidelijker dat Trier dichtbij kwam. De fietspaden werden breder en leken soms op comfortabele lanen. Ook verschenen er meer sportieve fietsers op racefietsen. De rustige, bijna ontspannen sfeer van de eerdere trajecten maakte geleidelijk plaats voor drukker fietsverkeer bij een grote stad. Het was ook het eerste moment van onze reis waarop we zagen hoe belangrijk de fietspaden langs de Moezel zijn voor dagelijks woon-werkverkeer en recreatie, naast hun rol in het toerisme.

Image

Een hotel in Trier vol fietsen

We verbleven drie nachten in ons hotel in Trier. Het aantal fietsen in de ondergrondse parkeergarage liet het duidelijkst zien dat Trier het belangrijkste vertrekpunt voor fietstochten langs de Moezel is. In het voor fietsers gereserveerde gedeelte stonden bijna honderd fietsen, waarvan ongeveer de helft klaarstond voor klanten van een grote fietsreisorganisatie. Het hotel maakte uiteraard deel uit van het Duitse Bett+Bike-netwerk van accommodaties die zijn aangepast aan de behoeften van fietsreizigers. Gasten konden gebruikmaken van een veilige fietsenstalling, basisgereedschap en een pomp voor kleine reparaties vóór de volgende fietsdag. Zoals alle Bett+Bike-accommodaties ontving het hotel ook gasten die slechts één nacht bleven.

Image

Triers Romeinse monumenten, paleis en museum

De extra dag die we in Trier hadden gepland, besteedden we helemaal aan het verkennen van deze bijzondere stad. Trier geldt als de oudste stad van Duitsland. De oorsprong gaat terug tot de Romeinse tijd, toen de stad onder de naam Augusta Treverorum uitgroeide tot het belangrijkste centrum van het Romeinse Rijk ten noorden van de Alpen. Het bekendste monument is de Porta Nigra, een monumentale stadspoort uit de tweede eeuw die uitzonderlijk goed bewaard is gebleven. In de stad liggen ook de resten van drie grote Romeinse badcomplexen, waaronder de Kaiserthermen en Barbarathermen, en een amfitheater dat plaats bood aan ongeveer 20.000 toeschouwers. Een ander bijzonder monument is de Basilica van Constantijn, een voormalige Romeinse paleiszaal waarvan het enorme, bijna onversierde interieur nog altijd indruk maakt. Al deze monumenten staan op de UNESCO-Werelderfgoedlijst.

Image

Direct naast de Basilica van Constantijn staat het Keurvorstelijk Paleis (Kurfürstliches Palais), ooit de residentie van de aartsbisschoppen van Trier, die eeuwenlang tot de keurvorsten van het Heilige Roomse Rijk behoorden. Het opvallendste deel is de zuidvleugel in rococostijl, met een rijk versierde roze-witte gevel en een elegante paleistuin. De twee belangrijkste kerken van Trier, die naast elkaar in het historische centrum staan, hebben een heel ander karakter. De Sint-Pietersdom (Trierer Dom) is de oudste kathedraal van Duitsland, met een oorsprong in de vierde eeuw, hoewel het huidige uiterlijk door vele latere verbouwingen is bepaald. De naastgelegen Onze-Lieve-Vrouwekerk (Liebfrauenkirche) behoort tot de vroegste voorbeelden van gotische architectuur in Duitsland. Beide kerken staan eveneens op de UNESCO-Werelderfgoedlijst en vormen samen een van de waardevolste groepen religieuze gebouwen van het land.

Image

Een andere boeiende plek was het Rheinisches Landesmuseum Trier, dat een van de rijkste collecties Romeinse voorwerpen van Duitsland bezit. De verzameling omvat archeologische vondsten uit Trier en de wijde omgeving, van de prehistorie tot de middeleeuwen. De Romeinse stukken maken echter de meeste indruk. Daaronder bevinden zich monumentale vloermozaïeken, beeldhouwwerken, grafstenen, dagelijkse gebruiksvoorwerpen en de beroemde schat van Romeinse gouden munten, een van de grootste die ooit is gevonden. Vooral de verzameling stenen grafmonumenten is interessant, met reliëfs die scènes uit het leven van de bewoners van de voormalige provincie tonen. Een bezoek helpt om de betekenis van het Romeinse Trier te begrijpen en vormt een aanvulling op de monumenten die verspreid door de stad bewaard zijn gebleven.

Image

Voorbij Trier beginnen de grote rivierbochten

Bij het verlaten van Trier fietsen we eerst door een plaatselijk industriegebied. Kort daarna begint het mooiste deel van de Moezel-fietsroute, dat vrijwel helemaal tot Koblenz doorloopt. De dalhellingen worden hoger en steiler, met uitgestrekte wijngaarden op bijna elk stukje grond dat geschikt is voor wijnbouw. De Moezel vormt steeds schilderachtigere bochten. Tussen de rivier en de heuvels verschijnen kleine wijnstadjes met karakteristieke huizen, kerken en wijngoederen. De fietspaden lopen meestal direct langs het water, waardoor je kilometerslang het gevoel hebt bijna deel uit te maken van deze schilderachtige taferelen.

Image

Wie we onderweg op de route tegenkomen

We merken al snel hoe populair de Moezel-fietsroute is en hoe aangenaam de vakantiesfeer er aanvoelt. Dit is echt een rivier waar fietstoerisme deel uitmaakt van het dagelijks leven. Soloreizigers, stellen van alle leeftijden, gezinnen met kinderen en vriendengroepen fietsen langs de Moezel. Velen rijden op e-bikes en leggen de kilometers zonder veel inspanning af. Anderen gebruiken gewone toerfietsen, bijna altijd met fietstassen. We ontmoeten ook deelnemers aan georganiseerde reizen, waarbij de reisorganisatie de overnachtingen, het bagagevervoer en de routeplanning verzorgt. Die afwisseling zorgt voor een ontspannen vakantiesfeer, waarin fietsen vanzelfsprekend bij de plaatsen onderweg horen. Ondanks de populariteit van de route verspreidt het fietsverkeer zich goed en wordt het nergens hinderlijk.

Image

Een Romeinse villa boven Mehring

Een van de eerste plekken waarvoor het de moeite waard is om het fietspad langs de rivier even te verlaten, zijn de resten van een Romeinse villa in Mehring. Om er te komen, verlaat je de hoofdroute en maak je een korte klim met enkele tientallen hoogtemeters. De blootgelegde fundamenten behoorden tot een groot Romeins landgoed uit de tweede eeuw na Christus. Een deel van het gebouw is gereconstrueerd, zodat bezoekers zich een beeld kunnen vormen van de vroegere woning en de leefomstandigheden van de bewoners. Hoewel de plek duidelijk historische waarde heeft en herinnert aan het Romeinse verleden van het Moezeldal, vonden we haar een beetje... teleurstellend. Na de indrukwekkende monumenten van Trier leken deze resten vrij bescheiden, al kost het korte uitstapje zelf weinig moeite.

Image

Tussen wijnranken in plaats van langs water

Tijdens het grootste deel van de tocht blijft de Moezel-fietsroute vrijwel direct aan de rivier, op comfortabele fietspaden die evenwijdig aan de oevers lopen. Het water, voorbijvarende boten en de wijngaarden op de tegenoverliggende hellingen blijven bijna voortdurend in beeld. Toch zijn er plekken waar de route onverwacht de Moezel verlaat en bijna haaks afbuigt naar uitgestrekte wijngaarden. We fietsen dan tussen de rijen wijnranken door en doorkruisen grote percelen op de minder steile delen van het dal. Van dichtbij wordt de omvang van de lokale wijnproductie duidelijker. Het is ook een prettige afwisseling met het fietsen langs het water en laat het wijnlandschap van de Moezel vanuit een ander perspectief zien.

Image

Over het tracé van de voormalige Moselbahn

Voorbij Leiwen komt de Moezel-fietsroute op een van de twee fietspadtrajecten die een voormalige spoorlijn volgen. De historische Moselbahn verbond Trier met Bullay en was ongeveer 102 kilometer lang. Tegenwoordig gebruiken fietsers slechts twee korte delen van het oude tracé: 3,8 kilometer tussen Leiwen en Neumagen-Dhron en een iets korter stuk tussen Kindel en Wolf. Het grootste deel kon niet worden hergebruikt, omdat delen van de voormalige spoorbaan zijn bebouwd, tot wegen zijn omgevormd of bij particuliere terreinen zijn getrokken. De spoorlijn verliet bovendien vaak de rivieroever en liep door plaatsen en over hoger gelegen terrein dan de huidige fietsroute. De bewaard gebleven delen maken de tocht toch afwisselender en herinneren aan de tijd waarin de trein een van de belangrijkste vervoermiddelen in het dal was.

Image

Een wijnstation tegenover Trittenheim

Tussen Leiwen en Neumagen-Dhron is een van de bewaard gebleven gebouwen van de voormalige Moselbahn het bekijken waard: een mooi gerestaureerd station dat nu dienstdoet als wijnbar, een zogenoemd "wijnstation". De oude spoorweginfrastructuur heeft hier een heel nieuwe functie gekregen, waarin de vervoersgeschiedenis en de wijntradities van de streek samenkomen. Waar vroeger reizigers en spoorwegpersoneel langskwamen, kun je nu tijdens je fietstocht stoppen voor een glas lokale wijn en een rustpauze. Het is een bijzonder geslaagd voorbeeld van hergebruik van spoorwegerfgoed, waarbij het historische karakter van een gebouw behouden blijft en het een nieuwe toeristische functie krijgt. Samen met het fietspad over de voormalige spoorbaan herinnert het station aan meer dan een eeuw reizen langs de Moezel.

Image

Neumagen-Dhron - een Romeins schip en hoogwatermerken

Dit voormalige spoortraject eindigt in Neumagen-Dhron, een van de oudste wijnplaatsen van Duitsland, met een geschiedenis die teruggaat tot de Romeinse tijd. De opvallendste herinnering aan die periode is een stenen beeld van een Romeins wijntransportschip, dat in de plaats zelf werd gevonden. Het origineel staat tegenwoordig in het museum in Trier. In Neumagen-Dhron staan een kopie van het beeld en een reconstructie op ware grootte van het houten vaartuig. Ze herinneren aan het vroegere belang van de Moezel als handelsroute en aan de eeuwenoude wijntradities van de streek. Voor ons was Neumagen-Dhron ook een goede plek voor een pauze. We lunchten er in een restaurant met uitzicht op een kleine jachthaven.

Image

De lange geschiedenis van Neumagen-Dhron is terug te zien in de Romeinse monumenten, maar ook in sporen van veel recentere gebeurtenissen die veel vertellen over het leven in plaatsen aan de rivier. Op de muur van een gebouw aan de Spielesgasse staan de waterstanden van opeenvolgende overstromingen aangegeven. Vooral de plaquette van de overstroming van december 1993 valt op. Ze hangt verrassend hoog boven de hoofden van voorbijgangers. Daaronder staan markeringen van januari 1995 en andere perioden waarin de Moezel buiten haar oevers trad. Het is moeilijk te geloven dat de rustige rivier waarlangs we zo prettig fietsen ooit zo hoog heeft kunnen staan.

Image

Piesport - een Romeinse wijnpers en Moselloreley

Voorbij Neumagen-Dhron keren we terug tussen de lange rijen wijnranken en bereiken we een van de mooist gelegen plaatsen langs de Moezel - Piesport. Vanaf de fiets is vooral de ligging aantrekkelijk: een brede rivierbocht, open uitzichten over het dal en een vrijwel aaneengesloten landschap van wijngaarden. De rivier buigt om een schiereiland met de bebouwing van het dorp en uitgestrekte wijngaarden. Boven de tegenoverliggende oever rijzen steile hellingen vol wijnranken op. Daar ligt de beroemde wijngaard Piesporter Goldtröpfchen, waarvan de naam letterlijk "kleine gouden druppels" betekent en die tot de bekendste van de streek behoort. Hier wordt vooral riesling verbouwd, die profiteert van de zuidhellingen en de leisteenbodems. Ook de weg die tegen de dalhelling omhoogloopt, trekt de aandacht. De scherpe haarspeldbochten doen denken aan bergpassen in de Alpen.

Image

De wijnbouw in Piesport heeft een geschiedenis van bijna tweeduizend jaar. Het waardevolste bewijs daarvan is de Romeinse wijnpers die in 1985 werd ontdekt. Het complex aan de voet van de Goldtröpfchen-wijngaard was 44 meter lang en 20 meter breed. Daarmee is het de grootste Romeinse installatie van dit type die ten noorden van de Alpen is gevonden. In de oudheid werkten hier tot 130 mensen, die grote hoeveelheden druiven van de omliggende hellingen verwerkten. Een deel van de installatie is gereconstrueerd en laat zien hoe vele eeuwen geleden wijn werd gemaakt. Tijdens het Römisches Kelterfest in het najaar wordt de oude pers zelfs opnieuw gebruikt om druiven te persen. Het is een bijzonder voorbeeld van de continuïteit van de wijnbouw langs de Moezel, waar de huidige wijngaarden op dezelfde hellingen liggen die de Romeinen al bewerkten.

Image

Bij Piesport valt ook de Moselloreley op: een enorme rotsformatie die vrijwel loodrecht uit de linkeroever van de Moezel oprijst, tegenover het dorpsdeel Reinsport. De naam verwijst naar de beroemde Loreley-rots aan de Rijn. De steile rotswand steekt duidelijk af tegen de omliggende wijngaarden. Hier werden vroeger koper- en loodertsen gewonnen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog boden de verlaten mijngangen de plaatselijke bevolking bescherming tegen luchtaanvallen. Tegenwoordig leven er vleermuizen. Ondanks het moeilijke terrein worden op de hellingen van de Moselloreley nog steeds druiven verbouwd. Na de oogst worden ze per boot naar de overkant gebracht. De rotsen lopen tot aan het water door en laten geen ruimte voor een pad langs de oever. Dit deel van het dal kun je daarom het beste vanaf de overkant van de Moezel bekijken.

Image

Rijpende druiven direct naast het fietspad

Toen we eind juli en begin augustus langs de Moezel reisden, begon in de wijngaarden de rijping van de druiven. Aan veel wijnstokken hingen veelkleurige trossen met druiven in groene, paarse en donkerblauwe tinten, die net hun uiteindelijke kleur begonnen te krijgen. Deze natuurlijke rijpingsfase heet véraison. De vruchten worden dan zachter, bouwen suikers op en veranderen van kleur. Hoewel de Moezel vooral met lichte rieslingdruiven wordt geassocieerd, worden hier ook donkere druivenrassen verbouwd, waaronder Spätburgunder, oftewel Pinot Noir. Langs de Moezel groeien de wijnstokken vaak direct naast het fietspad, zodat je hun ontwikkeling gemakkelijk van dichtbij kunt bekijken.

Image

Schloss Lieser - een paleis aan de overkant

Een andere plek die tijdens het fietsen langs de Moezel de aandacht trekt, is Schloss Lieser, een indrukwekkend paleis vrijwel direct aan de rivier. Het karakteristieke silhouet met torentjes, siergevels en een rijk versierde façade is duidelijk zichtbaar vanaf het fietspad op de rechteroever van de Moezel. Het is de moeite waard om via de nabijgelegen brug over te steken en naar het gebouw te fietsen om de architectonische details te bekijken. Het paleis werd aan het einde van de negentiende eeuw gebouwd als statige woning voor de rijke industriëlenfamilie Puricelli, in een stijl die aansluit bij het Duitse historisme. Na jaren van verwaarlozing is het zorgvuldig gerestaureerd en tegenwoordig is er een luxehotel gevestigd. In zijn bloeitijd behoorde keizer Wilhelm II tot de gasten, wat de hoge maatschappelijke positie van de voormalige eigenaren laat zien.

Image

Bernkastel-Kues - vakwerkhuizen en de beroemde Doctor

Bernkastel-Kues, dat we tegen het einde van de dag bereikten, is een van de bekendste en meest bezochte plaatsen aan de Moezel. Het bestaat uit twee historische delen op tegenoverliggende oevers. Ze zijn verbonden door een brug met mooi uitzicht op de bebouwing, de wijngaarden en de ruïne van Burg Landshut boven het dal. De grootste trekpleister van Bernkastel is echter de kleine oude binnenstad, verscholen achter de eerste rij gebouwen aan het water. Verlaat de hoofdstraat en loop de zijstraatjes in om een klein marktplein te bereiken, een van de schilderachtigste van het hele Moezeldal. Rondom staan smalle vakwerkhuizen van enkele honderden jaren oud, met houten balken, decoratieve details en verdiepingen die boven de begane grond uitsteken. Het lijkt bijna op het decor van een historische film, hoewel in de oude gebouwen nog steeds restaurants, cafés en winkels zitten.

Image

Vooral het Spitzhäuschen valt op, een van de symbolen van Bernkastel-Kues, dat soms een peperkoekhuisje of suikerklontje wordt genoemd. Dit uitzonderlijk smalle gebouw uit het begin van de vijftiende eeuw staat in een hoek van het plein. Boven een kleine begane grond liggen veel bredere verdiepingen met een houten draagconstructie. De verhoudingen lijken bijna onmogelijk, maar het huis staat hier al meer dan zeshonderd jaar. Vlakbij staan het renaissancestadhuis uit het begin van de zeventiende eeuw en rijk versierde gevels van naburige huizen. Bernkastel-Kues kun je het beste te voet verkennen. Laat je fiets buiten de smalste straatjes staan en neem de tijd voor de architectonische details en de kleinschaligheid van het historische centrum, dat vanaf het fietspad aan de rivier bijna onzichtbaar is.

Image

Boven het marktplein van Bernkastel ligt een van de beroemdste en meest prestigieuze wijngaarden aan de Moezel - de Bernkasteler Doctor. De wijngaard beslaat slechts ongeveer 3,25 hectare op een steile helling direct boven de historische huizen van de oude binnenstad. Er wordt vooral riesling verbouwd, waarvan enkele van de hoogst gewaardeerde en duurste wijnen van Duitsland worden gemaakt. De naam van de wijngaard is verbonden met een legende over Boemund II, aartsbisschop van Trier, die na het drinken van de plaatselijke wijn van een ziekte zou zijn hersteld. Uit dankbaarheid voor deze wonderbaarlijke genezing gaf hij de wijn de naam Doctor, die tot op heden is gebleven. Het kleine oppervlak, de gunstige ligging in de zon en de karakteristieke leisteenbodems maken de Bernkasteler Doctor tot een van de bekendste voorbeelden van het bijzondere belang van afzonderlijke wijngaardlocaties in de Duitse wijnbouw.

Image

Met de RadBus naar nabijgelegen fietsroutes

In Bernkastel-Kues zagen we ook een bus met een speciale fietsaanhanger. Het was de RadBus Maare-Mosel, lijn 300, die het Moezeldal met de veel hoger gelegen Eifel verbindt. De bus rijdt tussen Bernkastel-Kues en Daun. Zo kunnen fietsers zware beklimmingen vermijden en hun tocht boven in het heuvelland beginnen. De aanhanger biedt plaats aan maximaal 17 fietsen en er zijn verspreid over de dag meerdere ritten. Snelbus 555 volgt een vergelijkbaar traject en rijdt eveneens met een fietsaanhanger. Beide lijnen zijn vooral handig voor wie de Maare-Mosel-Radweg wil fietsen, die vanuit de Eifel deels over een voormalige spoorbaan naar het Moezeldal loopt. Deze bussen maken deel uit van een groter netwerk voor fietsers in Rijnland-Palts, met meer dan twintig RadBus-lijnen in het Moezeldal, de Eifel, de Hunsrück en de dalen van de Ahr en de Ruwer.

Image

Boek overnachtingen langs de Moezel vooraf

Die nacht verbleven we in wat hier waarschijnlijk het meest voorkomende type accommodatie is: een klein pension in Graach an der Mosel, bij Bernkastel-Kues, dat vermoedelijk door een familie wordt gerund. Op de begane grond zit een restaurant en ernaast staat een garage voor de fietsen, een gebruikelijke voorziening bij veel accommodaties in de streek. Dit is een goed moment om te benadrukken hoe belangrijk het is om een reis langs de Moezel ruim van tevoren te plannen. De streek is een populaire Europese fietsbestemming. In de zomer zoeken fietsers er naar dezelfde beschikbare kamers als bezoekers die komen om te ontspannen, plaatsen te bekijken of wijn te proeven. Het is daarom verstandig om enkele maanden vooraf te boeken, vooral in bekende plaatsen als Bernkastel-Kues, Traben-Trarbach en Cochem. Vroeg boeken geeft ook meer kans op gunstige prijzen en een ruimere keuze aan accommodaties met veilige fietsenstallingen waar je één nacht kunt blijven.

Image

Een historische wijnpers verscholen in Erden

Tijdens een tocht langs de Moezel is het de moeite waard om af en toe de hoofdroute te verlaten en de parallelle straten door kleine plaatsen te volgen. Zulke korte omwegen kunnen interessante plekken opleveren die vanaf het fietspad aan de rivier niet te zien zijn. Een goed voorbeeld is Erden, met de Alte Baumkelter, een historische houten druivenpers. Het belangrijkste onderdeel is een enorme balk die met behulp van hefboomwerking de vruchten perste om sap voor de wijnproductie te winnen. Eeuwenlang waren zulke installaties gebruikelijk op wijngoederen, totdat modernere persen ze vervingen. Het bewaard gebleven exemplaar in Erden herinnert aan de inspanning die vroeger nodig was om druiven te verwerken. Het laat ook zien hoe diep de wijntradities geworteld zijn in het dagelijks leven van het Moezeldal.

Image

Leisteenbodems in de wijngaarden bij Wolf

Vlak voor de kleine plaats Wolf valt ons iets bijzonders op. De grond rond de wijnstokken naast het fietspad is bijna volledig bedekt met kleine stukken leisteen. Dit is kenmerkend voor het wijnlandschap van de Moezel, waar leisteenbodems een belangrijke rol spelen bij de druiventeelt, vooral bij riesling. De donkere stenen warmen overdag op en slaan zonne-energie op. Daarna geven ze de warmte geleidelijk af, waardoor de temperatuur na zonsondergang minder sterk daalt. Een laag leisteen kan ook de verdamping van water uit de bodem beperken en die bij zware regen tegen erosie helpen beschermen. Op veel plekken is leisteen van nature in de bodem aanwezig, maar wijnboeren verspreiden het soms ook waar het niet vanzelf voorkomt. Langs het pad naar Wolf kun je dit van dichtbij bekijken zonder de steile dalhellingen te beklimmen.

Image

Traben-Trarbach - een brugpoort en jugendstilvilla's

We fietsen Traben-Trarbach binnen over de opvallendste brug van de Moezel. De sierlijke toegangspoort lijkt bijna onderdeel van een middeleeuws kasteel. Dit is het Brückentor, gebouwd aan het begin van de twintigste eeuw naar een ontwerp van de Berlijnse architect Bruno Möhring, een vertegenwoordiger van de Duitse jugendstil. Twee ronde torens met kegelvormige daken en een rijk versierde gevel vormen een monumentale toegang tot de brug die de historische delen van de stad verbindt. Opmerkelijk genoeg werd de brug zelf tijdens de Tweede Wereldoorlog verwoest en later herbouwd, terwijl de karakteristieke poort bewaard bleef. Tegenwoordig zit er een restaurant in. Onder de brede boog door fietsen is een van de herkenbaarste momenten op de Moezel-fietsroute. Vanaf de uitkijkpunten op de brug heb je ook goed zicht op de bebouwing op beide oevers en de wijngaarden rond de stad.

Image

Aan de overkant van de brug herinneren statige gebouwen aan de welvarendste periode van Traben-Trarbach. Rond de overgang naar de twintigste eeuw was de stad een van de belangrijkste wijnhandelscentra van Europa. Volgens een vaak herhaald verhaal stond ze bij de wijnexport zelfs op de tweede plaats na Bordeaux. Rijke handelaren en eigenaren van wijnhuizen lieten hier indrukwekkende villa's, hotels en bedrijfsgebouwen bouwen, vaak in de toen modieuze jugendstil. De eerder genoemde Bruno Möhring was een van de architecten die het uiterlijk van de stad sterk bepaalden. Zijn ontwerpen kenmerken zich door decoratieve gevels, opvallende daken en een combinatie van verschillende bouwmaterialen. Daardoor heeft Traben-Trarbach een heel ander karakter dan de kleine wijnplaatsen die we eerder langs de Moezel passeerden.

Image

Monorails op de steile wijngaardhellingen

Voorbij Traben-Trarbach worden sommige hellingen van het Moezeldal zo steil dat je je nauwelijks kunt voorstellen dat er regelmatig wijnstokken worden verzorgd. In sommige wijngaarden bedraagt het hellingspercentage meer dan 60 procent, waardoor gewone landbouwmachines bijna niet bruikbaar zijn. Dat verklaart de opvallende monorails, de zogenoemde Monorackbahnen, waarvan de smalle rails tussen de rijen wijnstokken omhooglopen. Deze eenvoudig ogende systemen behoren tot de interessantste voorbeelden van techniek die is aangepast aan de uitzonderlijk moeilijke omstandigheden van de wijnbouw langs de Moezel. Kleine voertuigen op één rail vervoeren medewerkers, gereedschap, kratten en geoogste druiven. Ze verminderen de inspanning van het vervoer van zware lasten over steile hellingen aanzienlijk. Toch blijven het verzorgen van de wijnstokken en een groot deel van de oogst handwerk.

Image

Pünderich - spoorbogen en uitzicht op Marienburg

Een van de opvallendste bouwwerken op het volgende deel van de Moezel-fietsroute is het indrukwekkende spoorviaduct bij Pünderich, dat langs de overkant van het dal loopt. Het Pündericher Hangviadukt is ongeveer 786 meter lang en bestaat uit 92 bogen, die duidelijk afsteken tegen de heuvels vol wijnranken. Het werd in de jaren 1870 gebouwd als onderdeel van de spoorverbinding tussen Koblenz en Trier en is nog altijd in gebruik. Vanaf het fietspad zijn de stenen bogen goed te zien. Ze lopen bijna een kilometer lang door het wijngaardlandschap.

Image

In Pünderich volgt het leven nog steeds het ritme van de rivier en de omliggende wijngaarden. Veel traditionele vakwerkhuizen, smalle straatjes en oude wijngoederen zijn bewaard gebleven. Het dorp voelt veel rustiger aan dan het populaire Bernkastel-Kues of Traben-Trarbach. Een van de karakteristieke voorzieningen is een kleine veerpont die voetgangers en fietsers naar de overkant van de Moezel brengt. De oversteek bespaart een omweg naar de dichtstbijzijnde brug en herinnert aan de tijd waarin veerponten de belangrijkste manier waren om de rivier over te steken. Vanaf de oever in Pünderich heb je mooi uitzicht op de steile wijngaarden en de gebouwen van Marienburg, hoog boven de overkant.

Image

Marienburg boven de grote Zeller Hamm-bocht

Marienburg ligt op een bijzondere plek: een smalle heuvelrug waar de Moezel de enorme bocht Zeller Hamm omheen maakt. De geschiedenis gaat terug tot de middeleeuwen, toen hier een augustinessenklooster werd gesticht. Later werd het verbouwd tot een complex met religieuze functies. Tegenwoordig is de kerk het opvallendste gebouw. De lichte muren en de toren zijn vanuit het dal duidelijk zichtbaar. Marienburg is vooral bekend om zijn ligging. Vanaf de omgeving van de gebouwen kun je de Moezel aan beide kanten van de heuvel zien, samen met uitgestrekte wijngaarden en plaatsen langs de rivier. Het is een van de bekendste uitzichtpunten van de streek, al moet je ervoor het fietspad langs de rivier verlaten en een behoorlijke klim maken.

Image

Zeller Hamm is een van de indrukwekkendste delen van de hele Moezel-fietsroute. Het fietspad loopt hier vrijwel op waterniveau, direct langs de rivier die een enorme bocht maakt om de heuvel met Marienburg. Kilometerslang fietsen we door een bijzonder landschap, langs steile hellingen vol wijngaarden, kleine plaatsen aan de overkant en boten die langzaam door de bochten varen. Vooral de breedte van het dal en de manier waarop de rivier om het met wijnranken bedekte schiereiland draait, vallen op. Vanaf de fiets is de volledige vorm van de bocht, bekend van foto's die bij Marienburg zijn genomen, moeilijk te overzien. Fietsen direct langs het water geeft echter een heel andere beleving van dit landschap.

Image

Zell - een zwarte kat en wijnproeven

In Zell aan de Moezel stoppen we bij een wijnhuis aan de rand van de stad om lokale wijn te proeven. We kiezen een tafel met uitzicht op de rivier en bestellen twee glazen witte wijn, die in deze omgeving bijzonder goed smaakt. Zell is vooral bekend om Zeller Schwarze Katz, oftewel "Zwarte Kat", een wijn waarvan de naam verbonden is met een plaatselijke legende uit de negentiende eeuw. Volgens het verhaal sprong een kat op een van de vaten die voor de verkoop klaarstonden en verdedigde ze dat fel. De handelaren zagen dit als een teken dat juist dit vat de beste wijn bevatte. Het verhaal werd al snel populair en de zwarte kat verscheen op etiketten en uithangborden van wijnhuizen. Tot slot bestellen we een glas aardbeienwijn, een aangename afwisseling met de riesling die je overal langs de Moezel tegenkomt.

Image

Zell is een van de grotere wijncentra in het middelste deel van het Moezeldal, met een geschiedenis die teruggaat tot de Romeinse tijd. In de middeleeuwen groeide het uit tot een belangrijke handelsplaats. Delen van de oude vestingwerken zijn bewaard gebleven, waaronder de karakteristieke torens. Het historische centrum ligt op een smalle strook tussen de rivier en de steile hellingen, waardoor de bebouwing zich langs de oever uitstrekt. In het centrum steekt de route via een voetgangersbrug over naar de andere oever. Vanaf de brug zien we de oude stad en de wijngaarden die boven de daken oprijzen.

Image

Bullays dubbeldeksbrug voor trein en wegverkeer

Voorbij Zell bereiken we Bullay, waar een van de bijzonderste bruggen van de route de Moezel overspant: de Doppelstockbrücke, oftewel "dubbeldeksbrug". Bij deze opvallende constructie rijden de treinen op het bovenste niveau en het wegverkeer op het onderste. De stalen brug op zware pijlers is een interessant voorbeeld van negentiende-eeuwse spoorwegbouw, aangepast aan het moeilijke terrein van het Moezeldal. Ze werd in 1877-1878 gebouwd als onderdeel van de Moezelspoorlijn tussen Koblenz en Trier en was de eerste constructie van dit type in Duitsland. Tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog werd ze verwoest. Na de herbouw ging ze in 1947 weer open.

Image

Bremm, de Stuben-ruïne en steile Calmont

Bremm is een klein dorp met een lange geschiedenis die teruggaat tot de Romeinse tijd. Eeuwenlang was het leven van de inwoners nauw verbonden met de wijnbouw. De wijntradities vormen nog steeds een belangrijk deel van de lokale identiteit. Tot de historische bebouwing behoren vakwerkhuizen, voormalige wijngoederen en smalle straatjes die aan het verleden van het dorp herinneren. Een van de interessantste monumenten in de omgeving is de ruïne van het klooster Stuben, aan de overkant van de Moezelbocht. Dit augustinessenklooster werd in de twaalfde eeuw gesticht. Delen van de gotische kerk zijn tot op heden bewaard gebleven. De schilderachtige ruïne tussen de wijngaarden behoort tot de bekendste historische bezienswaardigheden in dit deel van het dal.

Image

Vlakbij rijst de Calmont boven de Moezel op, een helling die als de steilste wijngaard van Europa wordt beschouwd. Plaatselijk bedraagt de hellingshoek ongeveer 65 graden, waardoor de wijnbouw er uitzonderlijk zwaar is en grote zorgvuldigheid vereist. Op deze steile hellingen wordt vooral riesling verbouwd. Wijnboeren gebruiken smalle paden, terrassen en speciale transportsystemen op rails om gereedschap en geoogste druiven te verplaatsen. Over de helling loopt ook de Calmont Klettersteig, een veeleisende wandelroute die op sommige plekken is uitgerust met staalkabels en ladders. Die biedt een heel ander perspectief op de wijngaarden. Van bovenaf zie je een van de bekendste uitzichten op de Bremmer Hamm-bocht, dat vaak wordt gebruikt op foto's ter promotie van het Moezeldal.

Image

Een natuurlijk amfitheater tegenover Briedern

Voorbij Bremm voert de Moezel ons om een volgende brede bocht, onder de wijngaarden van de Rüberberger Domherrenberg tegenover Briedern. De rivier vormt hier een brede, bijna regelmatige boog. De hoge, imposante dalhelling lijkt op de tribunes van een enorm voetbalstadion, met de rivier op de plaats van het speelveld. We fietsen lange tijd langs dezelfde helling en zien de opeenvolgende wijngaarden langzaam voorbijkomen. Aan de overkant ligt de bebouwing van Briedern, een klein wijndorp waarvan de geschiedenis eveneens teruggaat tot de middeleeuwen.

Image

Wat de grote wijngaardopschriften betekenen

Bij het bekijken van de wijngaarden langs de Moezel kun je de enorme opschriften op de hellingen nauwelijks missen. Ze zijn van grote afstand zichtbaar. De meeste noemen de naam van een wijngaardlocatie, in Duitsland een Weinlage genoemd, zoals Piesporter Goldtröpfchen, Wehlener Sonnenuhr, Ürziger Würzgarten en Bremmer Calmont. Deze namen verwijzen naar afgebakende teeltgebieden die door meerdere producenten worden gebruikt, niet naar afzonderlijke wijnbedrijven. Die worden Weingut genoemd. De namen van de locaties verschijnen vervolgens op wijnetiketten en geven aan waar de druiven zijn verbouwd. Niet elk opschrift heeft echter die betekenis. Op de hellingen staan ook plaatsnamen, symbolen en leuzen die met de lokale wijntradities te maken hebben. Ze helpen om de wijngaarden onderweg te herkennen en te verbinden met de wijnen die je in nabijgelegen plaatsen kunt proeven.

Image

Beilstein onder de ruïne van Burg Metternich

Kort daarna verschijnt op de tegenoverliggende rechteroever van de Moezel Beilstein, een van de romantischste kleine plaatsen van het hele dal. Het heeft een vrijwel middeleeuwse indeling behouden, met smalle geplaveide straatjes, vakwerkhuizen en een klein marktplein tussen historische gebouwen. Dankzij het schilderachtige karakter kreeg het de bijnaam "Doornroosje van de Moezel". De bebouwing diende ook regelmatig als filmdecor. Boven de daken rijst de ruïne van Burg Metternich op, waarvan de geschiedenis teruggaat tot de dertiende eeuw. Franse troepen verwoestten de burcht in 1689, waarna die nooit meer haar vroegere betekenis terugkreeg. Je kunt met een veerpont die ook fietsen meeneemt naar Beilstein oversteken. Daarna kun je het plaatsje te voet verkennen en de kasteeltoren beklimmen voor uitzicht op de Moezel en de omliggende wijngaarden.

Image

Cochem - een romantische burcht boven de binnenstad

Onze volgende stop is het mooie Cochem, een van de bekendste en meest bezochte plaatsen aan de Moezel. Het leverde ons een van de mooiste beelden op die we ons van de hele reis herinneren. Boven de stad staat de Reichsburg Cochem, een monumentale burcht op een heuvel ongeveer 100 meter boven de rivier. De oorsprong gaat terug tot de elfde eeuw, toen de burcht een belangrijke verdedigingsfunctie had en de scheepvaart op de Moezel controleerde. In 1689 werd ze tijdens de Negenjarige Oorlog door Franse troepen verwoest. Daarna bleef ze bijna twee eeuwen een ruïne. In de negentiende eeuw kocht de Berlijnse zakenman Louis Ravené de resten en liet hij de burcht herbouwen in een romantische neogotische stijl, volgens de toenmalige opvattingen over middeleeuwse kastelen. De huidige Reichsburg is daardoor grotendeels het werk van negentiende-eeuwse architecten, in plaats van een nauwkeurige reconstructie van de oorspronkelijke burcht. Tijdens rondleidingen bekijk je de rijk ingerichte vertrekken en leer je meer over de opeenvolgende eigenaren.

Image

Onder de burchtheuvel ligt het historische centrum van Cochem, met smalle straten, kleurrijke vakwerkhuizen en een klein marktplein. Het opvallendste gebouw is het barokke stadhuis uit de achttiende eeuw. De huizen rond het plein vormen samen een van de herkenbaarste beelden van de Moezel. Let ook op de bewaard gebleven delen van de middeleeuwse stadsmuren en oude poorten, waaronder de Enderttor. Ze herinneren aan de tijd waarin Cochem een versterkte stad was. Een andere bijzondere bezienswaardigheid is de Bundesbank-Bunker, een voormalige geheime bunker van de Duitse centrale bank. Tijdens de Koude Oorlog werden hier reservebankbiljetten opgeslagen voor het geval er een economische crisis zou uitbreken. Tegenwoordig is de bunker te bezoeken. Cochem is ook een van de belangrijkste toeristische centra aan de Moezel. Vooral in de zomer trekken de straten, restaurants en de promenade langs de rivier duidelijk meer bezoekers dan de kleinere plaatsen op de route.

Image

Een minder veilig traject voorbij Cochem

Enkele minuten na het verlaten van Cochem komen we een situatie tegen die ons voor het eerst verrast door het verschil met de comfortabele omstandigheden die we tot nu toe op de Moezel-fietsroute hebben ervaren. Het gaat om een tweerichtingsfietspad direct naast de rijbaan, zonder fysieke afscheiding van de snel rijdende auto's ernaast. In een situatie zoals op de foto, waarin auto's in beide richtingen en fietsers die met het verkeer mee en ertegenin rijden elkaar op een vrij smalle strook passeren, is het moeilijk om je comfortabel of helemaal veilig te voelen. Op verschillende plekken staan bovendien waarschuwingskegels, die de beschikbare ruimte voor fietsers nog smaller maken. Misschien is het een tijdelijke oplossing, maar ze steekt ongunstig af tegen het hoge niveau van de rest van de route.

Image

Een drijvende bar met uitzicht op Bischofstein

Een drinkpauze bij een vrij bijzondere bar vormt een prettige onderbreking van het fietsen langs de Moezel. In plaats van een gewoon terras aan de rivier vinden we een drijvende horecagelegenheid op een houten schuit, met een dakterras, parasols en een kleine jachthaven voor motorboten. We gaan zitten met uitzicht op de Moezel, waar af en toe boten en schepen voorbijvaren. Aan de overkant staat op een steile rotshelling Burg Bischofstein, een middeleeuwse burcht met een karakteristieke ronde toren. De burcht werd in de dertiende eeuw gebouwd, in 1689 door Franse troepen verwoest en in de jaren 1930 herbouwd. Tegenwoordig wordt ze gebruikt als vakantieverblijf en is ze niet voor gewone bezichtigingen geopend.

Image

Hatzenport - een kerk tussen terraswijngaarden

We wisselen van oever en zien al snel Hatzenport aan de overkant liggen, opnieuw een klein wijndorp waarvan de bebouwing zich langs de Moezel uitstrekt. Het opvallendste monument is de oude Sint-Johanneskerk (St. Johann), die iets boven het dorpscentrum tussen de wijngaarden op de helling staat. De slanke toren steekt duidelijk af tegen de omliggende rijen wijnranken en vormt een van de herkenbaarste uitzichten in dit deel van het dal. Hatzenport staat ook bekend om zijn terraswijngaarden, vooral de Hatzenporter Stolzenberg. Op de steile hellingen zijn stenen muren bewaard gebleven die de terrassen ondersteunen en getuigen van eeuwen werk door plaatselijke wijnboeren.

Image

Alken en de twee torens van Thurant

Na een volgende oversteek van de Moezel worden we opnieuw verrast door een mooi uitzicht. Ditmaal trekt Alken onze aandacht, een wijndorp met daarboven de schilderachtige Burg Thurant. De burcht werd aan het begin van de dertiende eeuw gebouwd en behoort tot de oudste langs de Moezel. Kenmerkend zijn de twee torens, die herinneren aan de tijd waarin de burcht verdeeld was tussen de aartsbisschoppen van Trier en Keulen. Beide partijen hadden hun eigen gebouwen, binnenplaats en verdedigingswerken, wat dit tot een vrij bijzondere vesting maakte. Burg Thurant is tegenwoordig particulier bezit, maar een deel is toegankelijk voor bezoekers, waaronder de tuinen, binnenplaatsen en uitzichtpunten. Aan de voet van de heuvel ligt het historische Alken, met smalle straatjes, vakwerkhuizen en resten van middeleeuwse stadsmuren. Het is een van de schilderachtigste uitzichten op het laatste deel van de Moezel-fietsroute.

Image

Kobern-Gondorf - een waarschuwing en een pleinpauze

Bij het binnenrijden van Kobern-Gondorf zagen we onder de fietswegwijzers een informatiebord dat wees op een mogelijk gevaarlijk traject voor Koblenz. Het waarschuwde fietsers om de route aan de overkant van de Moezel niet te gebruiken, omdat het autoverkeer daar een groter risico vormt. Een eenvoudig kaartje toonde de aanbevolen route en de plekken waar extra oplettendheid nodig was. Dit is een goed voorbeeld van communicatie met fietsers via informatie over plaatselijke problemen en gevaren, als aanvulling op de gewone bewegwijzering. Zulke maatregelen zijn vooral waardevol op toeristische langeafstandsroutes die worden gebruikt door mensen die de lokale omstandigheden niet kennen. Ze laten ook zien dat zorg voor veiligheid naast het aanleggen van infrastructuur kan bestaan uit duidelijke, betrouwbare informatie.

Image

We stoppen nogmaals in Kobern-Gondorf, ditmaal om iets te eten op het knusse marktpleintje in het historische Kobern. Traditionele huizen en historische gebouwen omringen het plein. Aan de restauranttafels kun je even uitrusten van het fietsen. Boven het dorp ligt de ruïne van de Niederburg Kobern, een twaalfde-eeuwse burcht die ooit het Moezeldal bewaakte. Delen van de verdedigingsmuren en een karakteristieke toren zijn bewaard gebleven en vanaf veel plekken in de omgeving zichtbaar. Nog hoger liggen de resten van een tweede burcht, de Oberburg, en de Sint-Matthiaskapel (Matthiaskapelle), die in de dertiende eeuw op een zeshoekige plattegrond werd gebouwd.

Image

De laatste wijngaarden rond Winningen

In de volgende kilometers nemen we langzaam afscheid van het wijngaardlandschap dat ons sinds Trier vrijwel voortdurend heeft vergezeld. Rond Winningen passeren we de laatste uitgestrekte wijngaarden op de steile hellingen boven de Moezel. Het dorp zelf is een van de oudste wijncentra van de streek. Het staat bekend om zijn terraswijngaarden, waar stenen muren al generaties lang de grond op de steile hellingen vasthouden. Verderop wordt het dal geleidelijk breder en verschijnen er meer gebouwen, wegen en stedelijke infrastructuur. Koblenz, waar onze fietstocht langs de Moezel zal eindigen, voelt steeds dichterbij. Voordat we de monding in de Rijn bereiken, kijken we echter nog verschillende keren om naar de laatste wijngaarden en de karakteristieke dalhellingen.

Image

Koblenz - waar de Moezel de Rijn ontmoet

Koblenz is de laatste stad op de Moezel-fietsroute en de plek waar de rivier haar reis beëindigt door in de Rijn uit te monden. Hier ligt het Deutsches Eck, oftewel de "Duitse Hoek", een opvallende landtong tussen de twee rivieren en een van de bekendste bezienswaardigheden van de stad. Boven het brede plein staat een monumentaal ruiterstandbeeld van keizer Wilhelm I. Inclusief de sokkel is het monument ongeveer 37 meter hoog. Het werd aan het einde van de negentiende eeuw opgericht als symbool van de Duitse eenwording. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het verwoest en pas in 1993 herbouwd. Tegenwoordig is het Deutsches Eck een populaire plek om te wandelen en elkaar te ontmoeten, en een vanzelfsprekend eindpunt voor fietsers die hun tocht langs de Moezel voltooien.

Image

Aan de overkant van de Rijn ligt hoog boven de rivier de vesting Ehrenbreitstein, een van de grootste bewaard gebleven vestingcomplexen van Europa. De huidige vorm dateert vooral uit de negentiende eeuw, toen de Pruisen de vestingwerken uitbreidden als onderdeel van het verdedigingssysteem van Koblenz. Een kabelbaan over de Rijn verbindt de omgeving van het Deutsches Eck met de vesting op de heuvel aan de overkant. Tijdens de rit heb je weids uitzicht op de monding van de Moezel, het centrum van Koblenz en de omliggende heuvels. In de vesting zijn historische tentoonstellingen en museumcollecties te zien. Het Ludwig Museum bij het Deutsches Eck toont hedendaagse kunst, vooral werk van Franse kunstenaars. Rond de Moezelmonding komen zo de belangrijkste historische bezienswaardigheden en het culturele aanbod van de stad samen.

Image

Een wandeling door het centrum van Koblenz laat zien dat de stad, ondanks een geschiedenis van meer dan tweeduizend jaar, niet het aaneengesloten historische karakter van veel kleinere plaatsen langs de Moezel heeft behouden. Dat komt vooral door de verwoestingen tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen geallieerde bombardementen een groot deel van de stad in puin legden. Een herdenkingsbord met een foto van de verwoeste stad herinnert aan de omvang van de ramp en maakt een vergelijking met de huidige straten mogelijk. In de daaropvolgende decennia werden veel gebouwen vervangen. Daardoor staan historische kerken, pleinen en afzonderlijke huizen nu naast naoorlogse architectuur. De oude binnenstad is nog steeds een bezoek waard, met onder andere de Jesuitenplatz en de Florinsmarkt, en het kruispunt van Am Plan, Marktstraße, Löhrstraße en Altengraben, dat bekendstaat als de Vier Türme, oftewel "Vier Torens". De naam verwijst naar vier hoekpanden met opvallende erkers, die samen een van de karakteristiekste beelden van het historische Koblenz vormen.

Image

Een fietsknop in onze hotellift in Koblenz

In ons hotel in Koblenz moesten we glimlachen om het fietssymbool tussen de verdiepingsknoppen in de lift. We hadden nog nooit eerder gezien dat een fietsvoorziening op deze manier werd aangegeven. Op de aangeduide verdieping wachtte een veilige, afsluitbare fietsenstalling. Ook de kleine rij fietsers bij de receptie liet zien hoe populair het hotel bij vakantiefietsers was. Zulke details tonen dat een gastvrije houding tegenover fietsers niet altijd grote investeringen vraagt. Soms zijn een doordacht gebruik van de ruimte en duidelijke aanduidingen voldoende. Het is dan ook niet verrassend dat de hotellift later een plek kreeg in onze verzameling fietsvriendelijke hotels en interessante ideeën voor fietstoerisme.

Image

Campings als alternatief voor hotels

In het hele Moezeldal is de keuze aan overnachtingsmogelijkheden bijzonder groot. Je kunt verblijven in luxehotels, middenklassehotels, kleine familiepensions of op de vele campings. Vooral de campings vallen tijdens het fietsen op, omdat veel ervan direct aan de rivier liggen en het fietspad vaak over het terrein loopt. Vanaf de fiets zien we vooral campers en caravans, die een groot deel van de gasten vertegenwoordigen. Er zijn echter ook campings die reizigers met een eigen tent verwelkomen. Daarmee zijn ze een interessant alternatief voor fietsers die een meer zelfstandige en voordelige reis langs de Moezel plannen.

Image

Met de trein terug van Koblenz naar Trier

Aan het einde moesten we nog terug naar Trier en onze geparkeerde auto. Dat werd geen vervelende verplichting, maar een laatste attractie van ons verblijf in de Moezelstreek. Lange tijd volgde de trein de rivier, langs plaatsen die we hadden bezocht en door vertrouwde landschappen. Zo dachten we terug aan de mooie tijd die we op de Moezel-fietsroute hadden doorgebracht. Volgens de tariefregels in Rijnland-Palts mogen fietsen van maandag tot en met vrijdag na 9.00 uur gratis mee in regionale treinen, en in het weekend en op feestdagen de hele dag. Op het station zagen we ook een brede strook naast de trappen naar de perrons, waar je een fiets omhoog of omlaag kunt duwen. Het is een eenvoudige voorziening die nog lang niet overal gebruikelijk is. Samen met de fietsplaatsen in de treinen, duidelijk aangegeven met grote symbolen op de rijtuigen, maakten zulke details het beeld compleet van de trein als vanzelfsprekende partner van het fietstoerisme langs de Moezel.

Image

Onze indrukken van de Moezel-fietsroute

De Moezel-fietsroute is zo'n route waaraan je blijvende herinneringen overhoudt door zowel het comfortabele fietsen als de bijzondere omgeving die je bijna de hele reis vergezelt. Schilderachtige rivierbochten, steile hellingen vol wijngaarden, middeleeuwse kastelen en kleine plaatsen vormen een afwisselend landschap dat bijna na elke bocht verandert. De fietsinfrastructuur is een ander groot pluspunt. Tijdens het overgrote deel van de route fiets je over comfortabele paden die gescheiden zijn van het autoverkeer. Asfalt overheerst, al zijn er ook veel stukken met vrij oude betonklinkers. Het wegdek wordt echter goed onderhouden. De paar situaties die vragen oproepen, doen weinig af aan ons zeer positieve totaaloordeel.

Image

Wat ons van de Moezel-fietsroute vooral bijbleef, was het gevoel dat alles uitzonderlijk goed op elkaar aansluit. Het was lang geleden dat we een route hadden gefietst waarop de opeenvolgende fietspaden zo soepel in elkaar overgingen. Je hoeft niet voortdurend uit te zoeken waar je heen moet, aan de overkant van de straat naar het vervolg van de route te zoeken of je rijgedrag aan plotseling veranderende omstandigheden aan te passen. De route door plaatsen, kruispunten en aansluitingen op lokale wegen is over het algemeen logisch. Dat zorgt voor een ontspannen ritme en meer tijd om van de omgeving te genieten. Later ervoeren we een vergelijkbaar gevoel van samenhang en voorspelbaarheid tijdens het fietsen langs de Maas in België.

Image

Het vlakke verloop, de duidelijke bewegwijzering en het ruime aanbod aan voorzieningen voor fietsers maken de Moezel-fietsroute ook een uitstekende keuze voor mensen die voor het eerst een meerdaagse fietsvakantie maken. Wij vonden de route zo goed dat ze na het optellen van de punten in onze ranglijst van de beste fietsroutes van Europa op de tweede plaats eindigde! Die hoge score kwam door het landschap en de fietsinfrastructuur, maar ook door het gemak waarmee je een reis kunt organiseren, de ruime keuze aan overnachtingsmogelijkheden, de handige treinverbindingen en de gastvrije sfeer in de plaatsen langs de rivier.